Przedmiotowy System Oceniania
w Szkole Podstawowej w Starej Kamionce
PRZYRODA
Podstawa prawna:

1.	Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 207 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. 
Nr 83 poz.562 z późn. zm.).
2.	Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół.
3.	Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół.
4.	Statut Szkoły Podstawowej w Starej Kamionce.
5.	Programy nauczania: 
    * Program nauczania przyrody  w klasach IV – VI szkoły podstawowej numer   	  dopuszczenia: DKW- 4014 – 49/99 – dla kl.VI 
    *Przyrodo, witaj! Program nauczania przyrody do szkoły podstawowej (aut. 	  programu: Ewa Gromek, Ewa Kłos, Wawrzyniec Kofta, Ewa Laskowska, Andrzej Melson– dla kl.IV i V : DKOS-5002-65/04
W nauczaniu korzysta się z podręczników:
„Mój świat” kl. 6  – M. Augustyniak, N. Niedzielski, D. Kamińska, E. Tuz; wyd. M. Rożak. 
 „Przyrodo, witaj!” kl. 4-5 Ewa Gromek, Ewa Kłos, Wawrzyniec Kofta, Ewa Laskowska, Andrzej Melson, wyd  WSiP
Numer dopuszczenia:
Kl. IV – 530/1/2012
Kl. V – 530/2/2013
Kl. VI – 118/01
Program realizowany jest:
Kl. IV – 3 godz. tygodniowo
Kl. V – 3 godz. tygodniowo
Kl. VI – 3 godz. tygodniowo
I. Cele kształcenia – wymagania ogólne
1.  Zaciekawienie światem przyrody
Uczeń stawia pytania dotyczące zjawisk zachodzących w przyrodzie, prezentuje postawę badawczą w poznawaniu prawidłowości świata przyrody przez poszukiwanie odpowiedzi na pytania: „dlaczego?”, „jak jest?”, „co się stanie, gdy?”
2. Stawianie hipotez na temat zjawisk i procesów zachodzących w przyrodzie i ich weryfikacja
Uczeń przewiduje przebieg niektórych zjawisk i procesów przyrodniczych, wyjaśnia proste zależności między zjawiskami; przeprowadza obserwacje i doświadczenia według instrukcji, rejestruje ich wyniki w różnej formie oraz je objaśnia, używając prawidłowej terminologii.
3. Praktyczne wykorzystanie wiedzy przyrodniczej
Uczeń orientuje się w otaczającej go przestrzeni przyrodniczej i kulturowej; rozpoznaje sytuacje zagrażające zdrowiu i życiu oraz podejmuje działania zwiększające bezpieczeństwo własne            i innych, świadomie działa na rzecz ochrony własnego zdrowia.
4. Poszanowanie przyrody
Uczeń zachowuje się w środowisku zgodnie z obowiązującymi zasadami; działa na rzecz ochrony przyrody i dorobku kulturowego społeczności.
5. Obserwacje, pomiary i doświadczenia
Uczeń korzysta z różnych źródeł informacji (własnych obserwacji, badań, doświadczeń, tekstów, map, tabel, fotografii, filmów), wykonuje pomiary i korzysta z instrukcji (słownej, tekstowej 
i graficznej); dokumentuje i prezentuje wyniki obserwacji i doświadczeń; stosuje technologie informacyjno-komunikacyjne.

II. Formy oceniania wiadomości i umiejętności uczniów
•	sprawdziany (testy),
•	kartkówki,
•	prace projektowe,
•	prace długoterminowe,
•	wypowiedzi ustne,
•	samodzielna praca na lekcji,
•	prace domowe,
•	aktywność na lekcji,
•	praca w grupie,
•	przygotowanie do lekcji,
•	udział w dyskusji,
•	udział w konkursach przyrodniczych i ekologicznych.
•	umiejętności praktyczne np. posługiwanie się mikroskopem , kompasem, planem ,mapą

♦. Odpowiedzi ustne,podobnie jak kartkówki, obejmują zakresem materiał z 3 ostatnich lekcji.
♦. Sprawdziany obejmują zakresem cały dział materiału, poprzedzone są lekcją powtórzeniową,
zapowiedziane na tydzień wcześniej przed zaplanowanym terminem ich napisania.
♦. Prace domowe dzielą się na krótkoterminowe i długoterminowe, są oceniane w zależności od stopnia ich trudności.
♦. Uczeń po każdej lekcji uzupełnia zadania zadane przez nauczyciela w zeszycie ćwiczeń ze zrealizowanego tematu. Nauczyciel kontroluje odrabianie zadań oraz poprawność ich rozwiązania.
♦ Udział ucznia w projekcie edukacyjnym oceniany jest zgodnie z zasadami określonymi w dokumentacji projektu edukacyjnego (dostępnej u opiekuna projektu), w zależności od zaangażowania uczniów w jego realizację.
♦.  Aktywność na lekcji obejmuje:
- odpowiedzi na pytania problemowe
- aktywny udział w trakcie lekcji powtórzeniowej
- aktywną pracę w grupie lub z podręcznikiem
Aktywność ta jest odnotowywana za pomocą plusów (+), pięć oznacza ocenę bardzo dobrą.
♦. Brak wykonywania poleceń nauczyciela w trakcie lekcji, brak zeszytu przedmiotowego, zeszytu ćwiczeń, czy podręcznika, brak efektywnej pracy w grupie lub z podręcznikiem odnotowywane jest za pomocą minusów (-), pięć minusów oznacza ocenę niedostateczną.
♦. Wykonanie pracy badawczej dotyczy eksperymentalnego zilustrowania zagadnień omawianych podczas zajęć lekcyjnych, kształci umiejętność samodzielnego projektowania eksperymentu, stawiania hipotez i ich weryfikację.
♦. Wykonanie pomocy dydaktycznej obejmuje samodzielne jej opracowanie (ocenia się jej walory dydaktyczne i estetykę wykonania) .
♦. Udział uczniów w konkursach szkolnych i pozaszkolnych ocenia się oceną bardzo dobrą lub celującą w zależności od ich osiągnięć.
♦. Podczas pracy z mikroskopem ocenie podlegają: umiejętność korzystania z mikroskopu, jakość wykonanych preparatów, umiejętność ustawienia preparatu.
♦. W przypadku braku zeszytu ćwiczeń uczeń wykonuje ćwiczenia w zeszycie przedmiotowym.
♦. Prowadzenie zeszytu przedmiotowego jest obowiązkowe.

III. Zasady oceniania 
1. Każdy uczeń jest oceniany zgodnie z zasadami sprawiedliwości.
2. Każdy uczeń powinien otrzymać w semestrze minimum 6 ocen.
3. Sprawdziany i odpowiedzi ustne są obowiązkowe.
4 Ocenę sumującą (półroczną i końcową) można poprawić tylko o jeden stopień.
5. Uczeń w trakcie semestru może być jeden raz nieprzygotowany do zajęć bez podawania szczegółowego powodu (nie dotyczy zapowiedzianych sprawdzianów i kartkówek), inne nieprzygotowania do zajęć mogą być honorowane na pisemną lub ustną prośbę rodziców lub nauczycieli. Brak przygotowania odkryty przez nauczyciela w trakcie zajęć związany jest z wystawieniem oceny niedostatecznej.
6. Nieprzygotowania obejmują: 
- brak zadania domowego,
- odpowiedź,
- niezapowiedzianą kartkówkę.
9. Uczeń, który długo był nieobecny w szkole i nie uczestniczył w pisemnym sprawdzianie bez względu na przyczyny, ma obowiązek w okresie 2 tygodni od daty powrotu do szkoły poddać się tej formie  sprawdzenia osiągnięć, nie poddanie się tej formie sprawdzenia osiągnięć jest równoznaczne z wstawieniem oceny niedostatecznej. Uczeń, który otrzymał z pracy ocenę niedostateczną może ją poprawić w ciągu dwóch tygodni od momentu oddania sprawdzonej pracy.
10. Nie przystąpienie do poprawy pracy pisemnej z powodu nieobecności nieusprawiedliwionej pozbawia ucznia możliwości dalszej poprawy.
11. Jeżeli uczeń zachowuje się niewłaściwie w czasie kontrolnych prac – sprawdzianu, testu lub kartkówki tj. ściąga, zagląda do kolegi w ławce, odwraca się do kolegi, nie odkłada długopisu na prośbę nauczyciela (sygnał zakończenia pracy) wtedy, uzyskuje ocenę niedostateczną.
12. Kartkówki mogą obejmować swoim zakresem trzy ostatnie lekcje i nie muszą być wcześniej zapowiadane.
13. Za nieodrobienie pracy domowej zadanej na poprzedniej lekcji uczeń otrzymuje ocenę niedostateczną.
14. Za nieodrobienie zadań ze zrealizowanych tematów uczeń otrzymuje ocenę niedostateczną.
15. Opracowanie referatu lub projektu polega na jego przygotowaniu i prezentacji a nie odczytaniu.
16. Osiągnięte sukcesy w konkursach i olimpiadach przedmiotowych wpływają na
podwyższenie oceny z przedmiotu.
17. Oceny uzyskane zgodnie z przedmiotowym system oceniania nie mogą być zmienione drogą administracyjną.
18. Uczeń ma prawo zgłosić dyrektorowi szkoły fakt naruszania przez nauczyciela przedmiotowego systemu oceniania.
19. Wszelkie kwestie nieuregulowane przedmiotowym systemem oceniania rozstrzyga nauczyciel, a kwestie sporne dyrektor szkoły.

IV. Informacje uczniów i ich rodziców / opiekunów o ocenach i terminach
1. Wszystkie oceny są jawne i podawane na bieżąco.
2. Prace kontrolne otrzymuje uczeń do wglądu na lekcji, a rodzice (prawni opiekunowie) w kontaktach indywidualnych i na zebraniach,
3. Informację o ocenie z pracy kontrolnej podpisuje w zeszycie nauczyciel a następnie w domu rodzice. 
3. Termin oddawania poprawionych i ocenionych prac pisemnych wynosi 14 dni roboczych (termin może ulec wydłużeniu ze względu na święta lub chorobę).
4. Rodzice (prawni opiekunowie) są informowani o ocenach na wywiadówkach szkolnych oraz na spotkaniach indywidualnych na prośbę rodzica (prawnego opiekuna), nauczyciela lub ucznia.
5. Wymagania z przedmiotu w zakresie wiadomości i umiejętności są uczniom  przedstawione na początku roku szkolnego, na lekcji organizacyjnej, a także na bieżąco na każdej lekcji i na tydzień przed sprawdzianem.

V. System motywacyjny i naprawczy:
Uczeń mający kłopoty z opanowaniem materiału może zwrócić się o pomoc do nauczyciela i jeżeli jest to pożądane, wspólnie ustalają program wspomagający np. pomoc nauczyciela przedmiotu, pomoc koleżeńska.

VI. Sposoby i terminy poprawiania ocen
1. Ocena z odpowiedzi ustnej, kartkówki, pracy domowej nie może być poprawiana.
2. Ocena ze sprawdzianu może być poprawiona w ciągu dwóch najbliższych tygodni, jest ona dobrowolna.
3. Oceny semestralne i roczne mogą być poprawiane w formie ustalonej lub pisemnej, po konsultacji        z nauczycielem w terminie do 1 dnia po otrzymaniu informacji o przewidywanej ocenie. Ostateczna ocena zostanie wystawiona na 3 dni przed klasyfikacyjnym posiedzeniem rady pedagogicznej.

VII. Zasady ustalania oceny cząstkowej:

Wypowiedzi ustne – oceniana jest zawartość rzeczowa, umiejętność formułowania myśli, stosowanie terminologii przyrodniczejj, zgodność z poziomem wymagań, umiejętność ilustrowania wypowiedzi przez wykorzystanie pomocy naukowych (modele, tablice) lub wykonanie wykresu, rysunku itp. oraz płynność wypowiedzi.

Kryteria oceniania:
- celujący- odpowiedź wskazuje na szczególne zainteresowanie przedmiotem, spełniając kryteria oceny bardzo dobrej, wykracza poza obowiązujący program nauczania, zawiera własne przemyślenia i oceny.
- bardzo dobry- odpowiedź wyczerpująca, zgodna z programem, swobodne operowanie faktami i dostrzeganie związków między nimi.
- dobry- odpowiedź zasadniczo samodzielna, zawiera większość wymaganych treści, poprawna pod względem języka, nieliczne błędy, nie wyczerpuje zagadnienia.
- dostateczny- uczeń zna najważniejsze fakty, umie je zinterpretować, odpowiedź odbywa się przy niewielkiej pomocy nauczyciela, występują nieliczne błędy rzeczowe.
- dopuszczający- niezbyt precyzyjne odpowiedzi na pytania nauczyciela, braki w wiadomościach i umiejętnościach, podanie nazwy zjawiska lub procesu przy pomocy nauczyciela.
- niedostateczny- uczeń nie potrafi rozwiązać zadań teoretycznych lub praktycznych o elementarnym stopniu trudności nawet z pomocą nauczyciela, nie udziela odpowiedzi na większość pytań zadanych przez nauczyciela, ma braki w wiadomościach koniecznych.

Odpowiedzi ustne mogą być sprawdzane w następujący sposób:
-1-2 uczniów w czasie lekcji na stopień w skali 1- 5,
-w formie + lub – według ustalonego kryterium:
+ + + + +  bdb,
+ + + + −  db,
+ + + − −  dst,
+ + − − −  dop,
+ − − − −  ndst.

Prace pisemne 
Sprawdziany - obejmują materiał z jednego działu lub z kilku lekcji. Mają one formę testu  ( zadania zamknięte i otwarte) lub zawierają kilka zadań o charakterze opisowym. Wszystkim zadaniom przyporządkowana jest określona liczba punktów.
Kartkówki - obejmują materiał z 3 ostatnich lekcji. Składają się z kilku krótkich pytań, które są punktowane.
Prace pisemne są punktowane według oddzielnego schematu, w zależności od złożoności zagadnienia. Punkty są przeliczane na oceny według zasad pomiaru dydaktycznego.
Stosuje się następujący sposób przeliczania punktów na ocenę szkolną:

 98% - 100%	 celująca	
90% - 97%            	bardzo dobra	
75% - 89%	 dobra	
 51% - 74%	 dostateczna	
31% - 50%	dopuszczająca	
0% - 30%	 niedostateczna	

Prace domowe – przy ocenie bierze się pod uwagę: zrozumienie tematu, stopień wyczerpania materiału, sposób prezentacji (selekcja materiału rzeczowego, logiczne wiązanie faktów, dostrzeganie związków przyczynowo-skutkowych, własne refleksje), konstrukcję pracy i jej szatę graficzną (estetyka, czytelność) oraz samodzielność i wykorzystanie różnych źródeł wiedzy.

Prace długoterminowe – przy ustalaniu oceny brane są pod uwagę:
samodzielność, wartość merytoryczna, oryginalność i pomysłowość, estetyka wykonania, sposób prezentacji wyników, korzystanie z materiałów źródłowych i sprzętu, precyzyjność, stopień zaangażowania i możliwości ucznia.

Aktywność na lekcji – przy ocenie bierze się pod uwagę:
wiedzę i umiejętności, systematyczność, samodzielność, zaangażowanie, odkrywczość, możliwości ucznia. 

Udział w konkursach przedmiotowych – ocenia się następująco:

 Konkurs wewnątrzszkolny / międzyszkolny
- zajęcie pierwszego miejsca – celujący (o wadze 3)
- zajęcie jednego z nagradzanych  następnych (2,3) miejsc – celujący (o wadze 2)
- wynik na poziomie wyższym niż przeciętny – bardzo dobry (o wadze 2)
Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy
- awans do etapu rejonowego – celujący (o wadze 2 razy 3)
- awans do etapu wojewódzkiego – celujący (o wadze 3 razy 3)
- zdobycie tytułu laureata – celujący na koniec roku szkolnego

Ćwiczenia praktyczne – przy ocenie bierze się pod uwagę:
tempo pracy, wkład pracy w osiąganie wyników, umiejętność współpracy w grupie, wartość merytoryczną oraz estetykę.

VIII. Sposoby gromadzenia informacji o uczniach: 

1.Zapis ocen w dzienniku lekcyjnym, 
2.Kontrola zeszytów przedmiotowych, 
3.Gromadzenie prac pisemnych – sprawdzianów, testów i referatów, 
4.Gromadzenie prac wykonanych przez uczniów – zielników, plakatów, ulotek, plansz dydaktycznych, zbiorów, okazów itp.

IX. Ocenianie sumujące
Oceny wyrażane w stopniach dzielą się na:
- cząstkowe, określające poziom wiadomości i umiejętności ucznia ze zrealizowanej części programu nauczania,
- półroczne i roczne, określające ogólny poziom wiadomości i umiejętności ucznia zgodny z wymaganiami programowymi na poszczególne oceny przewidziany w programie nauczania na dane półrocze lub rok szkolny.
Przy wystawianiu ocen półrocznych i rocznych bierze się pod uwagę wszystkie oceny cząstkowe, jednak najwyższą wagę mają oceny ze sprawdzianów. Ocena półroczna i roczna jest średnią ważoną       wszystkich ocen otrzymanych przez ucznia.

Obszar I  Waga 1
•	aktywność na lekcji,                                      
•	krótkie odpowiedzi,
•	praca w grupie.
•	praca domowa – przygotowanie do lekcji,
•	hodowle (pleśniaka białego …),
•	doświadczenia ,
•	obserwacje., zbieranie okazów,
•	inne dodatkowe prace.
Obszar II  Waga 2
•	kartkówki,
•	indywidualna praca w klasie,
•	odpowiedzi,                                                                    
•	prace projektowe,
•	referaty.
Obszar III Waga  3
•	sprawdziany pisemne i ustne,
•	poprawa sprawdzianu,                                                     
•	prace klasowe,
Przy ustalaniu oceny końcowej, nauczyciel bierze pod uwagę średnie ważone z obu półroczy i na podstawie uzyskanej średniej tych wartości wystawia ocenę końcową

X. Ubieganie się o wyższą niż przewidywana ocena semestralna lub roczna.
1. Uczeń może ubiegać się o wyższą o jeden stopień niż przewidywana ocena półroczna lub roczna na zasadach określonych w  WSO
2. Nauczyciel przygotowuje sprawdzian pisemny, który zawiera umiejętności i wiadomości na poprawianą przez ucznia ocenę. Uczeń, aby uzyskać wyższą ocenę musi z punktowanego sprawdzianu uzyskać minimum 90% punktów).
3. Uczeń musi przedstawić prowadzony na bieżąco przez siebie zeszyt przedmiotowy i zeszyt ćwiczeń

XI. Egzaminy poprawkowe, klasyfikacyjne
Tryb przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych i poprawkowych jest zgodny z rozporządzeniem MEN i opisany w WSO

XII. EWALUACJA PSO.
PSO z przyrody jest otwarty – podlega ewaluacji po upływie każdego roku szkolnego: Ewentualne zmiany dokonywane są w wyniku obserwacji wyników uczniów, oraz wniosków wypływających z ankiet skierowanych do uczniów.

Wszystkie sprawy sporne, nie ujęte w PSO, rozstrzygnięte będą zgodnie z WSO, Statutem  szkoły oraz z rozporządzeniem MEN.

KONTRAKT UCZNIÓW Z NAUCZYCIELEM PRZYRODY
 
1.  Każdy uczeń jest oceniany według znanych kryteriów.
2.  Uczeń ma obowiązek punktualnego i systematycznego przychodzenia na zajęcia.
3.  Uczeń pozostawia ład i porządek na swoim stanowisku pracy po zakończonej lekcji.
4.  Na lekcje przyrody przynosi: podręcznik, zeszyt przedmiotowy, atlas, przybory do pisania i rysowania
5.   Podczas lekcji uczeń nie je, nie pije, nie żuje gumy, nie dezorganizuje lekcji. 
6.   Ocenia się:
•	
•	sprawdziany (testy),
•	kartkówki,
•	prace projektowe,
•	prace długoterminowe,
•	wypowiedzi ustne,
•	samodzielna praca na lekcji,
•	prace domowe,
•	aktywność na lekcji,
•	praca w grupie,
•	przygotowanie do lekcji,
•	udział w dyskusji,
•	udział w konkursach przyrodniczych i ekologicznych.
                                                                                   
•	umiejętności praktyczne np. posługiwanie się mikroskopem, kompasem, planem ,mapą
•	zeszyty.

7. Sprawdziany i testy są obowiązkowe:
♦  Ich termin ustalony jest co najmniej tydzień wcześniej,
♦  Prace klasowe i testy są poprzedzone lekcją powtórzeniową, do której uczeń powinien się przygotować,
♦  Jeżeli uczeń opuścił pracę klasową lub test z przyczyn losowych, powinien napisać ją w ciągu dwóch tygodni od dnia powrotu do szkoły, lub w innym terminie po ustaleniu go z nauczycielem,
♦  W przypadku otrzymania oceny niedostatecznej ze sprawdzianu uczeń jest zobowiązany w ciągu jednego tygodnia od daty uzyskania tej oceny materiał zaliczyć. Wówczas w dzienniku lekcyjnym obok oceny 1 otrzymuje ocenę z zaliczenia.
♦ Uczeń może poprawić słabą ocenę ze sprawdzianu lub testu w terminie uzgodnionym z nauczycielem,
♦  Przy ocenianiu poprawianego sprawdzianu / testu kryteria są takie same, ocena zostaje wpisana do dziennika (obok oceny z danej pracy),
♦  Uczeń który nie poprawił pracy w uzgodnionym terminie, traci prawo do następnych poprawek, 
♦ Kartkówki mogą obejmować materiał z ostatnich trzech lekcji  kartkówki nie można poprawiać
8. Uczeń ma prawo raz w ciągu semestru zgłosić brak przygotowania do zajęć bez podania przyczyny (nie dotyczy to zapowiedzianych sprawdzianów, prac klasowych i testów), nauczyciel wówczas wpisuje kropkę. Jeśli uczeń nie zgłosi  braku przygotowania lub zadania domowego na początku lekcji, otrzymuje ocenę niedostateczną.
9.Prowadzenie zeszytu ćwiczeń jest obowiązkowe i podlega ocenie.
10. Prowadzenie zeszytu przedmiotowego jest obowiązkowe, ocenie podlegają prace w nim wykonywane.
11 Zadania domowe są obowiązkowe, za zadanie można otrzymać „+" lub ocenę jeżeli wcześniej uczniowie są poinformowani, że praca będzie podlegała ocenie.
12  W przypadku nieobecności na lekcji uczeń ma obowiązek uzupełnienia braków na najbliższe zajęcia jeśli abstynencja trwała krócej niż trzy dni, w terminie 5 dni jeśli absencja trwała dłużej.